پشتیبان‌گیری، به‌روزرسانی و بازیابی

همهٔ دادهٔ عملیاتی همزاد دیجیتال (سازه‌ها، تجهیزات، نقاط، داشبوردها، کاربران و تاریخچهٔ مقادیر) در PostgreSQL نگه داشته می‌شود و تصاویر و رسانه‌ها در پوشهٔ فایل‌های بارگذاری‌شده. محصول پشتیبان خودکار زمان‌بندی‌شده از پایگاه داده نمی‌گیرد؛ این روال را مدیر سامانه با ابزار استاندارد PostgreSQL و زمان‌بند سیستم‌عامل برپا می‌کند. قابلیت‌های خروجی داخل محصول مکمل این روال‌اند، نه جایگزین آن.

چه چیزی را پشتیبان بگیریم

رسانه‌های کوچک ممکن است داخل پایگاه داده و بقیه روی دیسک باشند؛ پس پایگاه داده و پوشهٔ فایل‌ها با هم یک پشتیبان کامل می‌سازند.

گام‌به‌گام: پشتیبان پایگاه داده

1. یک حساب و مقصد امن آماده کنید. پشتیبان را روی دیسک یا سرور دیگری ذخیره کنید، نه فقط روی همان ماشین. دسترسی به پوشهٔ پشتیبان را محدود کنید؛ پشتیبان پایگاه داده اطلاعات کاربران را در خود دارد.
2. از پایگاه اصلی خروجی بگیرید. با قالب فشرده و تاریخ در نام فایل، مثلاً pg_dump -Fc -d نام_پایگاه -f twin-main-1405-07-01.dump. رمز را از متغیر محیطی یا فایل رمز PostgreSQL بخوانید، نه از خط فرمان.
3. پایگاه‌های تاریخچه را فراموش نکنید. برای هر پایگاه تاریخچهٔ پروژه همین کار را تکرار کنید، یا با pg_dumpall از کل خوشه خروجی بگیرید.
4. پوشهٔ فایل‌ها را کپی کنید. هم‌زمان پوشه‌های فایل‌های بارگذاری‌شده، نقشه‌ها و config را (مثلاً با robocopy یا rsync) به مقصد پشتیبان کپی کنید.
5. زمان‌بندی کنید. این مراحل را در یک اسکریپت بگذارید و با Task Scheduler (ویندوز) یا cron (لینوکس) دست‌کم روزانه اجرا کنید. تعداد نسخه‌های نگه‌داشته‌شده را تعیین و قدیمی‌ترها را حذف کنید. موفقیت اجرا را پایش کنید.
6. بازیابی را تمرین کنید. به‌طور دوره‌ای روی یک سرور آزمایشی پایگاه دادهٔ خالی بسازید، با pg_restore بازگردانی کنید، پوشهٔ فایل‌ها را برگردانید و سرور را روشن کنید. پشتیبانی که بازیابی‌اش آزموده نشده، پشتیبان مطمئنی نیست.

چند نکتهٔ ظرفیت و نگهداشت

حجم پایگاه داده بیشتر از تاریخچهٔ مقادیر می‌آید. پیش‌فرض نگهداشت تاریخچهٔ مقادیر یک سال و تاریخچهٔ پرس‌وجوی پروتکل‌ها سه ماه است؛ این مقادیر در تنظیمات سرور دیده می‌شوند و در برآورد فضای پشتیبان باید حساب شوند. اندازهٔ پشتیبان را ماهانه اندازه بگیرید و روند رشد آن را ثبت کنید تا دیسک مقصد پشتیبان پیش از موعد پر نشود. زمان اجرای پشتیبان را ساعتی بگذارید که بار سامانه کم است، و پس از هر تغییر بزرگ (افزودن یک ساختمان، ورود انبوه تجهیزات، ارتقای نسخه) یک پشتیبان دستی اضافی بگیرید.

گام‌به‌گام: خروجی‌های داخل محصول

1. خروجی داشبورد. در «طراحی سیستم» ← «طراحی داشبورد» ← «داشبوردهای من» از منوی کارت داشبورد صدور را بزنید. در فرمت خروجی، ZIP (پیشنهادی) همهٔ تصاویر و رسانه‌ها را دارد و برای انتقال بین سرورهاست؛ JSON فقط تنظیمات است. دانلود را بزنید.
2. ورود داشبورد. وارد کردن داشبورد را بزنید، فایل JSON یا ZIP را بکشید و پیش‌نمایش را بررسی کنید، سپس تأیید و جایگزینی. از این صفحه داشبورد موجود بازنویسی نمی‌شود؛ یک داشبورد تازه ساخته می‌شود و اگر نام تکراری باشد پسوند «(واردشده ۱)» می‌گیرد.

   

3. خروجی پیکربندی رابط. در «تنظیمات» ← «تنظیمات پروژه» دکمهٔ خروجی کل پیکربندی رابط را به JSON می‌دهد (درس C3).
4. خروجی تنظیمات سرور. در کنسول سرور، زبانهٔ Settings، دکمهٔ Export همهٔ تنظیمات سرور را به JSON می‌دهد؛ Import مقادیر هم‌نام را بازنویسی می‌کند و پیش از اجرا تأیید می‌گیرد.

به‌روزرسانی و بازگشت (بستهٔ ویندوز)

1. پیش از هر به‌روزرسانی پشتیبان پایگاه داده بگیرید. بازگشت نسخهٔ برنامه، ساختار پایگاه داده را برنمی‌گرداند.
2. به‌روزرسانی سرور. همان اسکریپت Install-Backend را بدون پارامترهای تنظیمات اجرا کنید. سرویس متوقف می‌شود، فایل برنامهٔ فعلی در پوشهٔ backup با برچسب زمان نگه داشته می‌شود، نسخهٔ جدید نصب و منتظر سالم شدن می‌ماند؛ اگر بالا نیاید، نسخهٔ قبلی خودکار برمی‌گردد. فایل تنظیمات تولید دست نمی‌خورد. قطعی حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه است.
3. به‌روزرسانی رابط وب. Install-Frontend پوشهٔ فعلی سایت را با برچسب زمان پشتیبان می‌گیرد و نسخهٔ تازه را جایگزین می‌کند. کاربرانی که صفحه را باز دارند نوار «نسخهٔ جدیدِ سامانه آماده است» را با دکمه‌های به‌روزرسانی و بعداً می‌بینند.
4. بازگشت دستی. اسکریپت Rollback-Backend آخرین فایل برنامهٔ پشتیبان را برمی‌گرداند و سرویس را دوباره شروع می‌کند؛ برای رابط وب، پوشهٔ پشتیبان سایت را به‌جای پوشهٔ سایت کپی کنید.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

• خروجی JSON داشبورد برای انتقال بین سرورها کافی نیست؛ تصاویر را نمی‌برد. ZIP بگیرید.
• خروجی داشبورد و تنظیمات جای پشتیبان پایگاه داده را نمی‌گیرد؛ تجهیزات، نقاط، کاربران و تاریخچه فقط در پشتیبان پایگاه داده هستند.
• اسکریپت نصب وب فایل‌هایی را که دستی داخل پوشهٔ سایت گذاشته‌اید پاک می‌کند.
• اگر نسخهٔ جدید تنظیم تازه‌ای لازم دارد، آن را دستی به فایل تنظیمات تولید اضافه کنید؛ به‌روزرسانی آن را تغییر نمی‌دهد.
• بعضی تغییرات ساختاری پایگاه داده همراه نسخه به‌صورت اسکریپت SQL دستی می‌آیند؛ آن‌ها را فقط پس از پشتیبان و آزمون روی سرور آزمایشی اجرا کنید.

خلاصه

• پشتیبان واقعی = pg_dump زمان‌بندی‌شدهٔ پایگاه اصلی و تاریخچه + کپی پوشهٔ فایل‌ها و تنظیمات.
• زمان‌بندی با Task Scheduler یا cron بر عهدهٔ مدیر است؛ محصول آن را انجام نمی‌دهد.
• بازیابی را دوره‌ای روی سرور آزمایشی تمرین کنید.
• ZIP داشبورد برای انتقال؛ بستهٔ ویندوز نسخهٔ قبل را خودکار نگه می‌دارد و در شکست برمی‌گرداند.