درس ۳ از ۵۱۴ دقیقه
انرژی، تعرفه و هزینه
هدف درس
شش صفحهٔ «پایش انرژی» را بشناسید، بدانید هر کارت و نمودار چه چیزی را اندازه میگیرد و در نسخهٔ فعلی کدام عدد قابلاستناد است و کدام بخش هنوز داده نشان نمیدهد.
کجای نرمافزار
«مدیریت انرژی» ← «پایش انرژی» ← «پایش لحظهای» / «مدیریت کنتورها» / «تحلیل مصرف» / «مدیریت هزینه» / «کنترل دیماند» / «بهینهسازی»
این درس یک تور مدیریتی است، نه تمرین عددخوانی: شش صفحهٔ انرژی را مرور میکنیم تا بدانید هر صفحه چه چیزی را میسنجد، چه تصمیمی را پشتیبانی میکند و در نسخهٔ فعلی از کدام بخش میتوان عدد برداشت. در پروژهٔ نمایشی، بیشتر کارتهای این صفحات «—» نشان میدهند؛ عدد قابلاتکا از جدول «وضعیت کنتورها» میآید.
صفحه را بشناسید
| صفحه | چه چیزی را میسنجد | تصمیم مدیریتی |
|---|---|---|
| پایش لحظهای | مصرف کل، پیک مصرف، دمای محیط، بازده سیستم و جدول وضعیت کنتورها | آیا اندازهگیری برقرار است و کدام کنتور قطع شده است |
| مدیریت کنتورها | کنتورهای فیزیکی، مجازی، گروهبندی و کالیبراسیون | دامنهٔ اندازهگیری و اعتبار قرائتها |
| تحلیل مصرف | روند مصرف در دوره، میانگین روزانه، پیک، سهم هر بخش | کجا مصرف میشود و کجا فرصت کاهش هست |
| مدیریت هزینه | هزینهٔ ماه جاری، میانگین نرخ، توزیع هزینه بر اساس تعرفه، صورتحسابها | اثر مالی مصرف و جابهجایی بار بین ساعات |
| کنترل دیماند | دیماند فعلی در برابر حد مجاز و نمودار ۲۴ ساعته | پرهیز از جریمهٔ عبور از دیماند قراردادی |
| بهینهسازی | امتیاز بهینهسازی، صرفهجویی، کاهش مصرف و کاهش CO2، فهرست فرصتها | اولویتبندی اقدامهای کاهش مصرف |
نکته: در نسخهٔ فعلی، کارتها و نمودارهای این شش صفحه در محیط نمایشی مقدار نشان نمیدهند و «—» میمانند. تنها بخشی که دادهٔ زندهٔ قابلاتکا دارد، جدول وضعیت کنتورها در «پایش لحظهای» است. بنابراین این صفحات را بهعنوان «چه چیزی اندازهگیری میشود» مرور کنید، نه «عدد امروز چقدر است».
گامبهگام
- از پایش لحظهای شروع کنید. «مدیریت انرژی» ← «پایش انرژی» ← «پایش لحظهای». دکمهٔ بروزرسانی خودکار: 5 ثانیه بهطور پیشفرض روشن است؛ برای ثابتماندن صفحه هنگام ارائه یکبار آن را بزنید تا به بروزرسانی متوقف تغییر کند.
- جدول «وضعیت کنتورها» را بخوانید. ستونهای نام کنتور، مصرف لحظهای، وضعیت (فعال یا غیرفعال) و آخرین بروزرسانی. معیار مدیریتی ساده است: هر کنتور «غیرفعال» یا با زمان قدیمی، یعنی گزارش انرژی آن بخش ناقص خواهد بود.

پایش لحظهای انرژی · جدول «وضعیت کنتورها»: نام، مصرف لحظهای، وضعیت و زمان آخرین بهروزرسانی - دامنهٔ اندازهگیری را در «مدیریت کنتورها» ببینید. چهار زبانه دارد: کنتورهای فیزیکی، کنتورهای مجازی (کنتوری که از فرمول روی چند منبع ساخته میشود)، گروهبندی کنتورها و کالیبراسیون (با تاریخ آخرین و بعدی کالیبراسیون و دقت). کارتهای کنتورهای برق، کنتورهای آب و کنتورهای گاز شمار فعال و غیرفعال هر دسته را نشان میدهند.

مدیریت کنتورها · چهار زبانه، کارتهای برق/آب/گاز با تراشهٔ فعال و غیرفعال؛ در پروژهٔ نمایشی کنتوری ثبت نشده است - در «تحلیل مصرف» دوره را عوض کنید. فیلتر دوره چهار حالت دارد: روزانه، هفتگی، ماهانه (پیشفرض) و سالانه؛ کارتها مصرف کل، میانگین روزانه، پیک مصرف و بازده انرژی را نشان میدهند و نمودارها روند و سهم هر بخش را.

تحلیل مصرف انرژی · فیلتر دوره و ساختمان در بالای صفحه؛ چهار کارت شاخص و دو نمودار روند و توزیع نکته: در نسخهٔ فعلی فیلتر همه ساختمانها روی داده اثر نمیگذارد و برچسب مجموعهٔ نمودار روند همیشه «مصرف ماهانه (kWh)» است، حتی وقتی دورهٔ «هفتگی» انتخاب شده باشد. - «مدیریت هزینه» را بهعنوان زبان مالی انرژی بخوانید. کارت هزینه ماه جاری با تراشهٔ «پیشبینی تا پایان ماه»، کارت میانگین نرخ، بخش توزیع هزینه بر اساس تعرفه با سه جعبهٔ کمباری، میانباری و پیک، نمودار روند هزینه و مصرف و جدول صورتحسابهای اخیر. پیام مدیریتی این صفحه یک جمله است: هزینه فقط تابع «چقدر» نیست، تابع «چه ساعتی» هم هست.
نکته: در نسخهٔ فعلی صفحهای برای تعریف جدول تعرفه در رابط کاربری وجود ندارد؛ مقادیر تعرفه در سرور نگهداری میشوند. همچنین عدد کارت «هزینه ماه جاری» تا صحهگذاری واحد پولی نباید در گزارش مدیریتی نقل شود.
- «کنترل دیماند» را بفهمید؛ اینجا عدد به جریمه وصل است. پنل وضعیت دیماند لحظهای سه عدد دارد: دیماند فعلی، حد مجاز و وضعیت. آستانهها روشناند: زیر ۷۵ درصدِ حد «نرمال»، از ۷۵ درصد «احتیاط»، از ۹۰ درصد «هشدار» و از ۱۰۰ درصد «بحرانی». پنل تنظیم حد دیماند لغزندهای از ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلووات با گام ۱۰ و پیشفرض ۳۵۰ دارد؛ تا وقتی تغییری ندهید دکمه بدون تغییر و غیرفعال است.

کنترل دیماند · کلید «کنترل خودکار»، سه عدد وضعیت دیماند و لغزندهٔ حد با دکمهٔ «بدون تغییر» نکته: در نسخهٔ فعلی ذخیرهٔ حد دیماند روی سرور انجام نمیشود و کلیدهای کنترل خودکار و اولویتبندی بارها فقط در همین صفحه اثر دارند؛ برای کاهش بار واقعی باید از موتور منطق (قوانین و سناریوها) استفاده شود. - «بهینهسازی» را بهعنوان فهرست کار نگاه کنید. کارت امتیاز بهینهسازی (از ۱۰۰)، صرفهجویی ماهانه، کاهش مصرف و کاهش CO2، بههمراه بخش فرصتهای بهینهسازی شناسایی شده با دکمههای اسکن مجدد و جزئیات.

بهینهسازی مصرف انرژی · کارت امتیاز بهینهسازی و سه کارت اثر؛ دو نمودار شاخص بازده و روند صرفهجویی
پشت صحنه: صفحهٔ پایش لحظهای هر ۵ ثانیه و صفحهٔ دیماند هر ۳۰ ثانیه داده را دوباره از سرور میخوانند. رنگ و برچسب وضعیت دیماند در خود صفحه از نسبت دیماند فعلی به حد مجاز محاسبه میشود. در سرور، موجودیتهای کنتور، قرائت، تجمیع مصرف، بازهٔ دیماند، جدول تعرفه و کنتور مجازی وجود دارند و محاسبههای زمانبندیشدهٔ انرژی اجرا میشوند؛ تجمیعها ساعتی، روزانه و ماهانه و بازههای تقاضا ۱۵ دقیقهایاند.
نکتهها و اشتباههای رایج
- «—» روی کارتها را بهمعنی «نبود کنتور» نگیرید؛ وجود کنتور را از جدول وضعیت کنتورها تأیید کنید.
- مقایسهٔ دو ماه فقط وقتی معتبر است که در هر دو ماه همان مجموعه کنتور فعال بوده باشد؛ کنتور غیرفعال، کاهش مصرف کاذب میسازد.
- کاهش دیماند با خاموشکردن بار در صفحهٔ انرژی انجام نمیشود؛ این کار وظیفهٔ قوانین و سناریوهای موتور منطق است.
- در ارائه، بروزرسانی خودکار ۵ ثانیهای را متوقف کنید تا عددها وسط جمله عوض نشوند.
- دکمههای خروجی این گروه (مثل دانلود گزارش و خروجی Excel) در نسخهٔ فعلی فایل تولید نمیکنند؛ فهرست خروجیهای کارآمد در درس D5 آمده است.
خلاصه
- شش صفحهٔ انرژی، زنجیرهٔ «اندازهگیری ← تحلیل ← هزینه ← دیماند ← بهینهسازی» را پوشش میدهند.
- در نسخهٔ فعلی، عدد قابلاستناد از جدول «وضعیت کنتورها» میآید؛ بقیهٔ کارتها تا تکمیل داده «—» میمانند.
- آستانههای دیماند: ۷۵٪ احتیاط، ۹۰٪ هشدار، ۱۰۰٪ بحرانی؛ لغزندهٔ حد از ۲۰۰ تا ۵۰۰ کیلووات با گام ۱۰.
- هزینه سه بخش تعرفهای دارد: کمباری، میانباری، پیک.
- کنترل واقعی بار از راه موتور منطق انجام میشود، نه کلیدهای صفحهٔ دیماند.
تمرین عملی روی دموی زنده
تمرین تفسیری روی دموی عمومی. فقط نگاه کنید؛ کنتور یا تنظیمی را حذف و ذخیره نکنید.
- در پایش لحظهای بروزرسانی خودکار را متوقف کنید و از جدول وضعیت کنتورها نام و وضعیت هر کنتوری را که میبینید یادداشت کنید (اگر جدول خالی بود، همین را بهعنوان یافته بنویسید و بگویید گزارش انرژی این پروژه به چه چیزی نیاز دارد).
- در کنترل دیماند فرض کنید دیماند فعلی ۳۲۰ کیلووات و حد مجاز ۴۰۰ کیلووات است؛ درصد و وضعیت را محاسبه و بنویسید. (پاسخ: ۸۰٪ ← «احتیاط»)
- در مدیریت هزینه سه بخش کمباری، میانباری و پیک را پیدا کنید و در دو خط بنویسید جابهجایی کدام مصرفها در سازمان شما میتواند سهم پیک را کم کند.
- در تحلیل مصرف دوره را از «ماهانه» به «هفتگی» تغییر دهید و بنویسید برای گزارش هیئتمدیره کدام دوره مناسبتر است و چرا.
آزمون درس
برای گذراندن درس دستکم به ۳ پرسش از ۴ پرسش پاسخ درست بدهید.
- ۱. در نسخهٔ فعلی، کدام بخش صفحات انرژی دادهٔ زندهٔ قابلاتکا نشان میدهد؟
- ۲. در «کنترل دیماند» اگر دیماند فعلی ۹۲ درصد حد مجاز باشد، وضعیت چیست؟
- ۳. بازهٔ مجاز لغزندهٔ «تنظیم حد دیماند» کدام است؟
- ۴. سه بخش «توزیع هزینه بر اساس تعرفه» کداماند؟